Jeszcze kilkanaście lat temu trudno było wyobrazić  sobie, że niewielkie urządzenie jak smartfon zastąpi gazetę, aparat, mapę, kalendarz czy towarzystwo przy kawie. To niewielkie urządzenie mieszczące się w dłoni, zrewolucjonizowało cały świat, ale wraz z ich błyskawicznym rozwojem pojawiło się zjawisko, które coraz częściej niepokoi naukowców – zmiana sposobu, w jaki działa ludzki mózg. To, co miało ułatwić życie, zaczęło negatywnie wpływać na nasze emocje, pamięć oraz zdolność koncentracji.

Mózg a dopamina

Neurobiolodzy od kilku lat obserwują, że codzienne używanie smartfonów silnie wpływa na nasz układ nagrody w mózgu, czyli ten sam, który odpowiada za uczucie przyjemności. Każde  powiadomienia, każde polubienie pod zdjęciem w mediach społecznościowych, każda nowa wiadomość uwalnia dawkę dopaminy, czyli hormonu motywacji i nagrody.

Ten mechanizm jest dokładnie taki sam, jak przy innych uzależnieniach, czyli nasz mózg domaga się kolejnej dawki bodźca. W efekcie coraz trudniej utrzymać uwagę na jednej czynności, a przerwy od telefonu mogą wywoływać stres i niepokój.

Zanika zdolność koncentracji i pamięć robocza

Liczne badania  pokazują, że osoby często korzystające z telefonu mają krótszy czas skupienia i słabszą pamięć roboczą – czyli tę część pamięci, która odpowiada za przechowywanie świeżych informacji.

Gdy korzystamy z wielu aplikacji naraz, nasz mózg nie skupia się na jednej rzeczy tylko „przełącza” się chaotycznie między zadaniami, co kosztuje go ogromny wysiłek i pozbawia efektywności. Jak podają wyniki badań przeciętny użytkownik smartfona sprawdza ekran nawet 150 razy dziennie – często automatycznie, bez konkretnego celu.

Efekt błękitnego światła i ciągłej stymulacji

Jak już z pewnością wiecie, smartfony emitują niebieskie światło, które zaburza naturalny rytm dobowy. Hamuje ono produkcję melatoniny, czyli hormonu snu. W rezultacie osoby używające telefonu tuż przed snem śpią krócej i gorzej, a ich regeneracja jest mniej efektywna.

Z kolei stały napływ informacji i obrazów powoduje przeciążenie poznawcze – mózg jest stale w trybie czuwania, nie odpoczywa i nie ma czasu na konsolidację pamięci.

Zanik relacji międzyludzkich

Pomimo iż żyjemy, w świecie nieustannej łączności stajemy się coraz bardziej samotni. Coraz więcej badań pokazuje, że spotkania czy rozmowy online nie zastąpią nam kontaktu twarzą w twarz. Z kolei częste sięganie po telefon podczas rozmowy obniża satysfakcję z relacji i zwiększa poczucie izolacji.

Psychologowie zauważają także zjawisko tzw. scrollingu emocjonalnego. Im więcej czasu spędzamy w mediach społecznościowych, przeglądając idealne zdjęcia i życie innych, tym częściej porównujemy się i czujemy gorzej. Jest to zwłaszcza bardzo niebezpieczne dla ludzi młodych, którzy również chcą dążyć do tzw. ideałów…. A jak wiemy ideały nie istnieją!

Jak odzyskać równowagę z technologią

Nie chodzi o to żeby całkowicie zrezygnować z smartfona, lecz o mądre korzystanie z funkcji jakie nam daje. O to kilka naszych rad jak próbować walczyć z naszym uzależnieniem od technologii:

• Wyłącz powiadomienia, które nas rozpraszają. 
• Ustal sobie konkretne godziny, w których odkładasz telefon (np. podczas posiłków i godzinę przed snem). 
• Odinstaluj aplikacje, które nie wnoszą nic wartościowego. 
• Zrób „detoks cyfrowy” – weekend bez telefonu lub codzienna godzina offline. 
• Zastąp wieczorne scrollowanie książką lub rozmową. 

Badania jasno pokazują, że już po tygodniu ograniczenia korzystania ze smartfona o 30% poprawia się nastrój, koncentracja i jakość snu.

Nowa równowaga między człowiekiem a technologią

Smartfony to potężne narzędzie, które z jednej strony mogą łączyć, inspirować, pomagać w nauce i pracy, a z drugiej uzależniają i „odrywają” od realnego życia. Świadome korzystanie z urządzeń nie jest modą, lecz koniecznością, jeśli chcemy zachować zdrowy i spokojny umysł w świecie, który nigdy nie przestaje migać ekranem.

Pamiętajcie: „To nie technologia musi się zmienić – to my musimy nauczyć się z nią żyć mądrzej.”